تاریخ تجزیه مکران و بلوچستان
استـــون - خلاصه ای از کتاب تاریخ تجزیه ایران/ تالیف دکتر هوشنگ طالع
بخش پنجم کتاب؛ مرزهای خاوری ایران
دولت و دولتمردان ایران، بهویژه پس از دوران فتحعلیشاه، در اثر نامردمیهایی که از بیگانگان دیدهبودند، کوشش میکردند تا حد امکان از نزدیکی به آنان خودداری کنند.
از این روی، در دوران محمدشاه قاجار، روابط با خارج در پایینترین سطح قرار داشت و تنها در پایاندورهی مزبور، دولت ایران مجبور شد که برای حفظ مصالح تا حدودی به دولت انگلستان روی خوش نشاندهد. در آغاز پادشاهی ناصرالدین شاه، میرزاتقیخان امیرکبیر، با ظرافت و قدرت از دخالت بیگانگان درامور کشور جلوگیری کرده و حتا قدغن نمود که هیچ ایرانی با نمایندگان خارجی رفت و آمد نکند.
دولت بریتانیا همیشه سخت مشتاق نفوذ در ایران بود. بهویژه هنگامی که روسها در اثر ناتوانی دولتایران، دست اندرکار تجاوز و اشغال سرزمینهای خوارزم و فرارود شدند، اشتیاق انگلستان نیز فزونی گرفت.انگلیسها بر این باور بودند که تصرف “مرو”، در حکم گرفتن “هرات” است. تصرف هرات، تصرف “قندهار” وگرفتن قندهار، دستیابی به بلوچستان و مکران است که خود، مقدمهی حمله به هندوستان میباشد. از اینروی، دولت انگلستان در پی آن برآمد تا نسبت به روسها پیشدستی کرده و مناطق راهبردی (استراتژیک) رادر منطقه اشغال کند و یا موکلانی از سوی خود به حکومت آن مناطق بگمارد.
نخست وزیر پاكستان روز چهارشنبه در ملاقات با ملي گرايان ايالت بلوچستان گفت: ما از ملي گرايان بلوچ ميخواهيم كه به بحث و گفتگو با دولت فدرال ادامه دهند و مشكلات و نگرانيهاي خود را با دولت درميان بگذارند.
