استـــون - توریســــم    ۱۷ سپتامبر ۲۰۱۱                                      Estoun

گردشي در ساحل بهشتي؛ 'گواتر'، تكه كوچكي از محدوده سيستان و بلوچستان واقع در منتهي اليه جنوب شرقي سرزمين زرخيز ايران اسلامي، چون گوهر بهشتي در ساحل درياي عمان مي درخشد.

در كتيبه هاي تاريخي داريوش به خط ميخي از اين سرزمين به نام «ماكا» نام برده مي شود.
در منتهي اليه جنوب شرقي ايران، در آخرين نقطه مرزي آنجا كه شهرستان چابهار به خط تماس با مرز پاكستان مي رسد، بندري كوچك و قديمي اما زرخيز به نام «گواتر» قرار گرفته كه چندصباحي است براي سرمايه گذاران كشورمان نامي آشنا گشته است.
گواتر برگوشه يي از گستره اين خاك دوست داشتني همچنان ايستاده است و خوش مي درخشد.
پيرمردي از اهالي منطقه رونق گذشته گواتر را اين چنين تصوير مي كند: «آفريقا تجارتش دست ما بود. از بندر گواتر ماهي و حصير مي برديم به آفريقا با جهازهاي بادي كه دو هزارتن هندي گنجايش داشت. 25 روز تا دارالسلام مي رفتيم . وقتي هوا خوب بود 14 روزه اين كار را مي كرديم. موقع برگشت چوب كندل مي آورديم به گواتر، خالي مي رفتيم خرمشهر، پسته و بادام مي برديم به بمبئي يا از بصره خرما مي برديم آفريقا چوب بار مي كرديم به گواتر…»
بعد از اسلام اين سرزمين «مكران» نام گرفت كه درحال حاضر منطقه جنوبي بلوچستان نيز به نام «مكران » معروف است.
بنابه روايت ماركوپولو كه در حدود سالهاي 683ـ687 هجري قمري هنگام مراجعت از چين از حدود مكران عبور كرده، مكران درآن تاريخ ايالت مستقل داشته است.
شهرستان چابهار هم اكنون به عنوان يكي از قطب هاي تجاري و از نواحي مستعد براي پرورش ميگو مطرح است.
چابهار 15 هزار و 607 كيلومتر مربع گستره و بيش از 160 هزار نفر جمعيت دارد و داراي آب و هوايي گرم و نسبتاً مرطوب است.
هواي چابهار در اوج گرماي تابستان به علت وزش بادهاي موسمي 'مونسون' معتدل است، گواتر بندري كوچك از اين شهرستان به شمار مي رود كه در گذشته رونق چشمگيري داشته و اين موهبت سالها از نظرها پنهان مانده بود تا اينكه رونق آن دو باره در نظام جمهوري اسلامي جرقه زد.
آنچه كه موجب گشت، گواتر به عنوان نگين انگشتري چابهار مطرح شود آغاز طرح ملي پرورش ميگوي غرب باهوكلات است.
درصورت پايان يافتن طرح چهار هزار هكتاري پرورش ميگو، سالانه هفت هزارتن ميگو به ارزش 50 ميليون دلار توليد و چهار هزار فرصت شغلي ايجاد مي شود كه قطعا بر زيبايي و ارزش اين گنج نهان مي افزايد.

**در راه گواتر
از چابهار به طرف شرق يعني مرز پاكستان حركت مي كنيم. از بندر صيادي «رمين » مي گذريم و آنگاه به تراس هاي مرتفع كوهستاني برخورد مي كنيم كه هيبت خود را به رخ آبي بيكران درياي عمان كشيده است ، اكنون دريا زير پاي ماست و ناوك نگاهمان افق دريا را نشانه رفته است.
مقصد بعدي بندر صيادي «بريس» است كه در پاي يك صخره عظيم كوهستاني ايجاد شده است و قايق ها به طرز زيبايي دركنار اسكله پهلو گرفته اند.
بي ترديد بريس از زيباترين اسكله هاي صيادي ايران و شايد زيباترين آنهاست به خصوص آن كه درصورت مساعد بودن شرايط بارندگي، محدوده جاده بريس و كوه ها و تپه هاي مخروطي آن، تالاب ليپار يكي از مناظر بديع طبيعت را شكل مي دهد، درحاشيه تالاب، شتران تشنه ، از آب گواراي آن سيراب مي شوند و قسمت هاي مياني اش نيز مامن مناسبي براي فلامينگوها و ديگر پرندگان مهاجر، است.
از مهمترين محصولات دريايي اين بنادر، ماهي شير، شوريده، حلوا و سنگسر و از رده سخت پوستان محصول جهاني لابستر (شاه ميگو) است.
شاه ميگو در طول فصل محدود صيد (يك تا دو ماه درسال ) سالانه بين 20تا 35 تن صيد مي شود كه ارزش صادراتي اين آبزي به صورت 'دم عمل آوري شده و منجمد' هر كيلو 22 تا 30دلار بوده و صادرات به روش زنده به ازاي هركيلو از 35 تا 50 دلار ارز آوري دارد.
از بريس گذشته و پيش رويمان پسابندر خودنمايي مي كند كه نماي موج شكن آن از بالاي تراس كوهستاني بسيار زيباست.
جزيره معروف به شيطان از دور پيداست. آيا به راستي آنجا خانه شيطان است؟!
از فراز كوه سرازير مي شويم اكنون قريب به صدكيلومتر از چابهار دورشده ايم، دگر بار مركب مان ما را به كوهها و صخره هاي مرتفع رهنمون مي سازد، رفته رفته به گنج پنهان چابهار و سرزمين اعجاب برانگيز گواتر، نزديك مي شويم سرزميني كه روزگاري نه چندان دور، جلوه پررونقي داشت كه قبرستان متروكه گواتر و باند فرودگاه قديمي انگليسي ها گواه آن است.
بندر گواتر درهمين مكان و درانتهاي جاده فرعي مشرف به خليج گواتر قرار گرفته است و صيادان در فصل صيد در داخل كپرها به استراحت پرداخته و درزمان مناسب از شبانه روز دل به دريا مي زنند تا تور خود را از ماهي هاي ذي قيمتي چون شير و شوريده پركنند.
گواتر كه در جنوب شرقي ايران، آخرين آبادي است هم اكنون به يكي از قطب هاي اميدبخش در افزايش صادرات غيرنفتي تبديل شده است.

**زيبايي هاي خفته اين گنج پنهان؛
گواتر يكي از زيباي ترين سواحل ايران زمين را به خود اختصاص داده ، جنگل هاي حرا از يك طرف، جز و مد زيبا از سوي ديگر و حركت خرامان خرامان خرچنگ ها بي شمار بر ساحل شني اين خطه از چابهار زيبايي چنداني بخشيده است.
گواتر به واسطه قرار گرفتن در مجاورت جنگل هاي حرا يكي از مناطق حفاظت شده محيط زيست به شمار مي رود.
سرپرست اداره كل حفاظت محيط زيست سيستان و بلوچستان در اين زمينه معتقد است: در سمت ايران رودخانه باهوكلات و در سمت پاكستان رودخانه نهردشت به خليج گواتر مي‌ريزند.
خسرو افسري افزود: آغاز اين خليج در سمت خاوري دماغه جيواني است و پايان آن در سمت باختر در نقطه‌اي به نام پسابندر است.
او ادامه داد: در كرانه پاكستاني خليج گواتر شهري به نام جيواني قرار دارد و در كرانه ايراني آن روستاهاي گواتر و پسابندر كه در جنگل هاي حرا نيز با هم مشترك اند.
وي افزود: جنگل‌هاي حرا خليج گواتر 300 هكتار وسعت دارند و به واسطه اين كه تنها حرا در آن روييده است زيبايي منحصر بفردي را در زيبايي آفتاب تابيده بر خليج نمايان مي كنند.
سرپرست اداره كل حفاظت محيط زيست سيستان و بلوچستان اظهار داشت: درختان آن دراصطلاح محلي«تمر» 'temer' گفته مي شوند كه كنار دريا قرار گرفته اند به همين علت به آنها جنگل هاي حرا گفته مي شود.
وي گفت: حرا يكي از ظرفيت هاي پنهان سرمايه گذاري براي ايجاد قطب هاي گردشگري است كه محيط زيست براي حفظ اين مكان ارزشمند تلاش زيادي را انجام داده است.
او ادامه داد: جزر و مد دريا باعث مي شود كه درختان حرا روزها به زير آب روند و شبها سر از آب در آورده و محيطي را مهيا مي كنند كه جذابيت آن دل هر بيننده اي را مجذوب خود مي كند.
وجود جنگلهاي مانگرو (حرا) دركنار خليج گواتر و پرندگان مهاجر، زيبايي خاصي به اين منطقه بخشيده و درنقطه تلاقي رودخانه باهوكلات به رودخانه سرباز، يكي از گونه هاي نادر تمساح جهان معروف به تمساح پوزه كوتاه (گاندو) زيست مي كند كه تعدادشان اندك و دو رقمي است و همين امر، اهميت حفاظت از آنها و توجه دقيق تر را بيشتر مي كند.
رييس اداره حفاظت محيط زيست چابهار نيز با اشاره به داشته هاي زيست محيطي گواتر مي گويد: گواتر هر ساله در اوايل پاييز درب خانه اش به روي بسياري از پرندگان مهاجر باز است.
'اشرفعلي حسيني' مي افزايد: همه ساله 40 گونه پرنده در قالب دسته هاي 100 تايي وارد اين منطقه مي شوند كه بعضا تعداد آنان را به بيش از 20 هزار قطعه مي رساند.
وي مي گويد: در كنار پرندگان نيز گونه هاي مختلف پستانداران دريايي از جمله دلفين ها ، گاو دريايي و نهنگ ها نيز در ساحل درياي مكران و خليج گواتر به خوبي قابل مشاهده هستند.
او افزود: گواتر در هنگام وزش بادهاي مونسون به استراحتي 45 روزه مي پردازند و حضور خرچنگ هاي بسيار ، حركت ماهيان در نوار ساحلي و پرواز اندك پرنده بر زيبايي آن مي افزايد.
طرح پرورش ميگو با ايجاد استخرهاي پرورشي از توانمنديهاي مهم اقتصادي بندر گواتر است و خداوند چنان توانايي ارزشمندي به آن عطا فرموده كه هر سال دو بار پرورش ميگو در آن انجام مي شود.
مزارع كشت و پرورش ميگو بسياري از سرمايه گذاران را به سوي خود جلب كرده و سازمانهاي دست اندركار نيز در حال گسترش اين مزارع هستند و محدوده چهار هزار هكتاري به عنوان طرح ملي از جمله توجهات خاص دولت به منطقه است.
درصورت پايان يافتن طرح چهار هزار هكتاري پرورش ميگو، سالانه هفت هزارتن ميگو به ارزش 50 ميليون دلار توليد و چهار هزار فرصت شغلي ايجاد مي شود كه بطور قطع نقش مهمي درتوسعه اقتصادي منطقه خواهد داشت.
گواتر را به ناچار با آن همه زيبايي و شكوهش ترك مي كنيم هر چند كه شب را سركردن در اين بندر و ديدن مناظر با شكوه شبانه آن بسيار جذاب و به يادماندني است.
خاطره ديدن گواتر را با اين اميد به ذهن مي سپاريم كه مسوولان و هموطنان عزيز از مواهب طبيعي خدادادي آن درجهت منافع ملي ، افزايش درآمدهاي غيرنفتي و بهره گيري از جاذبه هاي گردشگري آن بنحو شايسته اي استفاده كنند.