چگونه ادبیات در بلوچستان پاکستان رشد یافت؟
در نيمه دوم قرن سيزدهم و نيمه اول قرن چهاردهم شاعران عمده اي وجود داشته اند كه از آن جمله اند فقير شيرجان از نوشكي، ملاّ اسماعيل تُمپي از كچ، كه اُستاحَسّان زرگر اهل كچ و ملاغلام نبي خاراني كلوهاي، كه ترانه هاي روايي و نيز تغزّلي درباره موضوعات مهم زمان خود سرودهاند.
از جمله نتايج جنگهاي انگليس و افغان ترانه هاي مهم تاريخي بود؛ يكي از اين ترانه ها لشكركشي ژنرال ويلشر را در 1255/ 1839 به كلات شرح ميدهد.
ادبيات جديد، از آغاز قرن بيستم و بويژه در پايان جنگ جهاني اول (كه مريها در آن از سربازگيري براي ارتش هند خودداري كردند)، شعور ملّي جديدي در ميان عامّة بلوچ نسلي از نويسندگان پديد آورد كه در دهه 1310 ش وضع فرهنگي بلوچي كاملاً تازهاي ايجاد كردند ـ وضعي كه چاپ براي نخستين بار در آن سهمي داشت. ويژگي عمده اين وضع جديد اسماً ادبي بود، ولي از آغاز، سياست نيز در آن نقش مهمي داشت، و يكي از هدفهاي بسياري از نويسندگان برانگيختن حس بيداري ملي بود. در اين امر البته زبان سهم مهمي داشت.